Tanuki

Tanuki.pl

Wyszukiwarka

Kyuu.pl

Słowniczek

Wyświetl kategorię:

Hasła z kategorii: anime/manga

Ahoge
Z jap. „głupie włosy”

Sterczący nienaturalnie wysoko kosmyk włosów. Jest to charakterystyczny element wyglądu wielu postaci w mangach i anime, często pojawiający się u głównego bohatera lub bohaterki.
Kategorie: anime/manga, słownik
Anime
W Japonii termin oznaczający wszelkie filmy i seriale animowane, niezależnie od techniki animacji (czyli obejmujący także np. animację lalkową). Na Zachodzie stosowany do tytułów wyprodukowanych wyłącznie lub przede wszystkim w Japonii i kojarzony z klasyczną animacją rysunkową lub rysunkowo­‑komputerową. Ponieważ studia japońskie nierzadko współpracują ze studiami zachodnimi lub też zlecają część prac podwykonawcom koreańskim, obecnie coraz trudniej jest wytyczyć jasne granice dzielące anime od reszty światowej animacji.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Anime Music Video link
Zobacz: AMV
Kategorie: anime/manga, termin
Anthro link
Zobacz: Kemonomimi
Kategorie: anime/manga, termin
Artbook
Z ang. art – sztuka i book – książka

Przyjęte w fandomie mangi i anime określenie wydawnictwa albumowego. Artbooki mogą być tworzone do konkretnych tytułów (przez autora danego tytułu lub różnych autorów), mogą także mieć charakter zbiorczy, połączony tematem lub osobą artysty.

W Polsce artbooki są publikowane rzadko ze względu na wysokie koszty wydawnicze. Przykładem takiej publikacji na polskim rynku może być Your Eyes Only – artbook do mangi Chobits.
Kategorie: anime/manga, termin
Bara link
Zobacz: Yaoi
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Battle harem link
Zobacz: Harem
Kategorie: anime/manga, termin
Biseinen link
Zobacz: Bishounen
Kategorie: anime/manga, fandom, słownik
Bishoujo
Niekiedy także bijin lub bijo; z jap. „piękna dziewczyna”, „ślicznotka”. W mandze i anime stosowane na określenie postaci żeńskich wyróżniających się szczególną urodą. Fandomowo używane w przypadku bohaterek o stereotypowym wyglądzie „dziewczyny z anime” – wielkookich, nieproporcjonalnie smukłych i zwiewnych. Nie jest bezpośrednio powiązane z żadnym gatunkiem – może oznaczać zarówno postaci z anime i mang shoujo, jak i adaptacji eroge.
Kategorie: anime/manga, słownik, fandom
Bishoujo game
Z jap. bishoujo – „piękna dziewczyna” i ang. game – gra.

Zbiorcze i bardzo ogólne określenie japońskich gier, w których występują piękne dziewczęta, zaś gracz może wchodzić z nimi w interakcje. Takie gry często, ale nie zawsze, koncentrują się na wątkach romantycznych (por. dating sim).

Najczęściej są także kojarzone z zawartością erotyczną (por. eroge), obecnie coraz więcej jest tytułów całkowicie pozbawionych treści erotycznych lub mających wersję bez tych treści. Dotyczy to w szczególności gier na konsole oraz gier mobilnych.

Dawniej popularnym, a obecnie rzadziej używanym japońskim określeniem takich gier było gal game (galge, z ang. gal – „dziewczyna” i game – „gra”).
Kategorie: anime/manga, termin
Bishounen
Z jap. „piękny chłopiec”. W mandze i anime to określenie pada w przypadku dzieci, najwyżej nastolatków, i z reguły dotyczy postaci cechujących się delikatną urodą, raczej „ślicznych” niż „przystojnych”. W fandomie zachodnim jest to powszechnie stosowane określenie wyróżniających się urodą bohaterów. Typowy bishounen w tym rozumieniu wygląda młodo, jest wiotki, długowłosy i wielkooki, często wyraźnie androgyniczny.

Rzadko używanym w fandomie, pojawiającym się czasem w mangach i anime określeniem bohatera młodego, ale już dorosłego, jest biseinen, dosł. „piękny młody mężczyzna”. Natomiast japońskim słowem faktycznie używanym na określenie przystojnych mężczyzn (lub nastoletnich chłopaków) jest ikemen.

Żartobliwe zdrobnienia: bisz, bizon, bish, bishie etc.
Kategorie: anime/manga, słownik, fandom
BL link
Zobacz: Yaoi
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Borderline hentai link
Zobacz: Hentai
Kategorie: anime/manga, termin
Boys' Love link
Zobacz: Yaoi
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Cel-shading
Rodzaj techniki renderowania, którego zadaniem jest sprawienie, by trójwymiarowa grafika komputerowa naśladowała dwuwymiarowy rysunek. W anime jest obecnie często stosowana w połączeniu ze stylem dwuwymiarowym, na przykład do pokazywania pojazdów mechanicznych.

Na razie stosunkowo rzadko pojawiają się serie, w których w tej technice zostały wykonane postaci – przykłady takich tytułów to Sanzoku no Musume Ronja, Sidonia no Kishi i Ajin.
Kategorie: anime/manga, termin
CGCT link
Zobacz: Cute Girls Doing Cute Things
Kategorie: anime/manga, fandom
CGI
Z ang. computer­‑generated imagery – „obrazy generowane komputerowo”

Jest to ogólne określenie animacji komputerowej każdego rodzaju. W fandomie mangi i anime ten termin jest często błędnie zawężany i używany tylko w znaczeniu animacji trójwymiarowej (por. cel­‑shading).

Ponieważ posiłkowanie się prostą i kontrastującą z resztą grafiki animacją komputerową to jeden z częstych zabiegów określanych jako lazy animation, serie z dużą ilością CGI są często krytykowane przez fanów i uchodzą za gorsze od serii wykorzystujących wyłącznie animację dwuwymiarową.
Kategorie: anime/manga, termin
Chibi link
Zobacz: Super-deformed
Kategorie: anime/manga, termin
Cliffhanger
Zakończenie (odcinka, rozdziału lub całego utworu) urywające akcję w dramatycznym momencie (nazwa wzięła się od „bohatera wiszącego nad przepaścią”), bez zamykania wątków.

Fandomowe określenia: cliff, klif.
Kategorie: anime/manga, termin, fanfiction
Cour
Z jap., pochodzenie niepewne, zaczerpnięte najprawdopodobniej z francuskiego lub angielskiego

Używane od jakiegoś czasu w japońskim przemyśle anime określenie „sezonu” – trzymiesięcznego okresu emisji anime, a pośrednio – miara długości serii. Jeden cour to trzynaście lub dwanaście odcinków (rzadziej jedenaście lub dziesięć); serie opisywane jako 2­‑cour, 3­‑cour i 4­‑cour mają odpowiednią wielokrotność tej liczby.

Split­‑cour oznacza, że poszczególne cour nie są emitowane razem, jako pojedyncza seria, ale z przerwą trwającą jeden sezon lub dłużej. Obecnie stosunkowo często spotykane jest planowanie dłuższych serii od razu jako split­‑cour.

Rok dzielony jest zwyczajowo na cztery sezony, w których zaczynają się nowe serie. Początek kolejnych sezonów to styczeń, kwiecień, lipiec i październik.
Kategorie: anime/manga, termin
Crossover
Z ang. „krzyżówka, skrzyżowanie”

Zabieg polegający na umieszczeniu w fabule bohaterów więcej niż jednego utworu (jednego lub różnych autorów). Możliwe wariacje tego motywu obejmują umieszczenie bohaterów w odrębnym, nowym świecie lub umieszczenie bohaterów jednego utworu w uniwersum drugiego utworu (i ich spotkanie z bohaterami z tego uniwersum)

Specyficzną odmianą crossovera jest fusion (z ang. „połączenie”), polegające na obsadzeniu bohaterów jednego utworu w rolach bohaterów innego utworu.

Crossovery bywają tworzone oficjalnie, najczęściej w celu promowania jednego tytułu wśród fanów innego tytułu. Są także bardzo często wykorzystywane w twórczości fanowskiej.
Kategorie: termin, fanfiction, anime/manga
Cute Girls Doing Cute Things
Z ang. „słodkie dziewczęta robiące słodkie rzeczy”

Zbiorcze określenie mang oraz anime z gatunku komedii lub okruchów życia, których czysto żeńska obsada ma zazwyczaj cechy charakterystyczne dla moé. Takie tytuły charakteryzują się zazwyczaj epizodyczną fabułą i pogodnym klimatem, występujące w nich bohaterki są na ogół wyidealizowane i infantylne, zaś postaci męskie nie występują w ogóle lub tylko na dalszym planie.

Kategorią częściowo pokrywającą się z CGCT są serie określane jako iyashikei.
Kategorie: anime/manga, fandom
Czołówka link
Zobacz: Opening
Kategorie: anime/manga, termin
Dandere
Z jap. danmari – „cisza” lub „małomówność” oraz dere dere – onomatopeja oznaczająca stan zauroczenia kimś.

Używane w Japonii oraz w fandomie zachodnim określenie typu postaci występujących w mangach i anime. Dandere to postać, która może się wydawać chłodna i obojętna, jednak jej wycofanie wynika z wrodzonej nieśmiałości. Typ mający wiele cech wspólnych i często mylony z kuudere.
Kategorie: anime/manga, termin
Dating sim
Z ang. dating – „randki” i simulation – „symulacja”

Gatunek japońskich gier, w którym głównym celem jest nawiązanie przez postać gracza romansu z co najmniej jedną z postaci. Gra może się koncentrować wyłącznie na wątkach romantycznych, lub też łączyć je z innymi (np. kryminalnymi), jednak w tym drugim przypadku wątki romantyczne pozostają kluczowe dla rozwoju fabuły.

Symulatory randek zazwyczaj oferują co najmniej kilka postaci do wyboru (często o różnym „stopniu trudności”) oraz wiele „ścieżek” pozwalających doprowadzić romans do szczęśliwego (lub też nie) zakończenia. Poszczególne tytuły mają z reguły określonego odbiorcę, tj. gracz prowadzi postać męską, by romansować z żeńskimi postaciami lub też postać żeńską, by romansować z męskimi postaciami (choć istnieją też różne wariacje, takie jak gry yaoi).

Określenie dating sim jest używane zarówno do gier łączących elementy visual novel z grami symulacyjnymi (najczęściej polegającymi na rozwijaniu postaci prowadzonej przez gracza, np. poprzez zwiększanie jej umiejętności sportowych lub akademickich), jak i (według wielu osób niepoprawnie) po prostu do visual novel koncentrujących się na wątkach romantycznych.

Gry z tego rodzaju mogą zawierać treści erotyczne (por. eroge), ale nie jest to element wymagany. Tytuły wydawane na konsole oraz gry mobilne z reguły są pozbawione treści dla dorosłych.
Kategorie: anime/manga, termin
Dojikko
Z jap. doji – „wpadka, niezdarność”, z żeńską końcówką -ko

Bohaterka mangi lub anime, charakteryzująca się wyjątkową niezgrabnością – najczęściej upuszczająca różne przedmioty, potykająca się bez powodu etc. Dojikko jest często spotykana w anime haremowych, jako odmiana moé; niezdarność bywa często wykorzystywana jako pretekst do fanserwisu.

Postaci typu dojikko nie występują wyłącznie w tytułach skierowanych do męskich odbiorców, są równie często spotykane jako protagonistki w tytułach shoujo. Klasycznym przykładem takiej postaci jest Usagi Tsukino, tytułowa bohaterka Czarodziejki z Księżyca.
Kategorie: anime/manga, słownik
Doujinshi
Mangi (a także powieści i czasopisma) tworzone i publikowane poza oficjalną dystrybucją. Najczęściej są one oferowane bezpłatnie lub sprzedawane na zasadach non­‑profit na konwentach, chociaż najbardziej znani twórcy i grupy (określane doujin lub circle) mogą czerpać z nich zyski.

W fandomie doujinshi kojarzy się przede wszystkim z komiksami wykorzystującymi stworzone przez innych autorów postaci i światy (czyli rodzaj graficznych fanfików). Wśród doujinshi znajdują się jednak także dzieła całkowicie oryginalne, które od głównonurtowej mangi różni to, że są wydawane nakładem autorów.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Drama
Z jap. televi drama, zniekształcone ang. television – telewizja i drama – „dramat” (w znaczeniu gatunku)

Zbiorcze określenie seriali aktorskich emitowanych w japońskiej telewizji. Oryginalnie nie rozróżnia pochodzenia, jednak w fandomie zachodnim jest używane jako określenie seriali japońskich, a szerzej – azjatyckich (w szczególności koreańskich).

Drama może być serią oryginalną lub ekranizacją, w tym ekranizacją mangi. Najczęściej w tej formie adaptowane są tytuły obyczajowe dla dojrzalszych widzów, czyli josei i seinen.
Kategorie: anime/manga, słownik
Drama CD
Także radio drama lub audio drama, z ang. „dramat radiowy” lub „słuchowisko dramatyczne”

Ogólne określenie słuchowiska, najczęściej wydawanego w formie płyty CD. Obecnie bardzo często spotykany (ze względu na niskie koszty) rodzaj adaptacji mang, anime, gier etc. Drama CD może adaptować fragment fabuły oryginału lub zawierać dodatkową historię. W niektórych przypadkach może także być niezbędnym uzupełnieniem fabuły (por. projekt multimedialny).
Kategorie: anime/manga, słownik
Ecchi
Wyraz ecchi pochodzi od litery H, będącej pierwszą literą słowa hentai („H” w języku angielskim czytane jest jako „ejcz”, co jest zbliżone wymową do „ecchi”).

W odniesieniu do anime lub mang określenie to oznacza tytuły zawierające treści lekko erotyzujące, zazwyczaj z dużą ilością mniej lub bardziej pikantnych gagów. Pokazywana jest zwykle niezbyt detaliczna nagość, sporo ujęć bielizny etc. Granica dzieląca ecchi od hentai nie jest ostra, szczególnie w ostatnich latach (tzw. borderline hentai).
Kategorie: anime/manga, słownik
Ending
Muzyka i animacja towarzyszące napisom końcowym anime. Nazwa bywa przenoszona także na sam utwór muzyczny; popularnie mówi się, że taka i taka piosenka jest endingiem takiego i takiego anime. Polski odpowiednik brzmi „tyłówka”, jednak to określenie (w odróżnieniu od „czołówka”) jest praktycznie nieużywane.
Kategorie: anime/manga, termin
Eroge
Z ang. erotic – „erotyczny” i game – gra

Ogólne określenie japońskich gier zawierające treści erotyczne lub pornograficzne, w tym symulatorów randek i visual novel. Bywa używane niepoprawnie jako synonim visual novel, ponieważ te gry były kojarzone (w szczególności w zachodnim fandomie) z wątkami romantycznymi i erotyką.

Dawniej eroge funkcjonowało w zachodnim fandomie jako zbiorcze określenie wszystkich tytułów pozwalających graczowi na interakcje romantyczne z postaciami żeńskimi; obecnie jednak coraz więcej tytułów nie zawiera w ogóle elementów erotycznych.

Rzadziej używanym, zachodnim określeniem eroge jest także hentai game (H­‑game, z jap. hentai i ang. game).
Kategorie: anime/manga, termin
Ero guro
Zniekształcone ang. erotic grotesque – „groteska erotyczna”

Określenie wywodzące się z japońskiego nurtu artystyczno­‑literackiego powstałego w latach 30. dwudziestego wieku. Obecnie kojarzone przede wszystkim z groteskową pornografią, łączącą erotykę z przemocą i okaleczaniem w sposób daleko wykraczający poza zwykłe rozumienie „fetyszu”.

W fandomie zachodnim ero guro bywa skracane do guro. Określenie guro może być przenoszone na nurt horroru koncentrującego się na grotesce i wywoływaniu w odbiorcy obrzydzenia, ale pozbawionego elementów erotyki.
Kategorie: anime/manga, termin
Fandub
Analogicznie do fansubu, fandub jest robionym nieoficjalnie, przez fanów, dubbingiem do filmu lub serialu. W odróżnieniu od fansubów, znaczna część fandubów ma charakter parodystyczny i nie jest wiernym tłumaczeniem oryginalnych dialogów.
Kategorie: anime/manga, termin
Fanfiction
Z ang. „fan” i „fikcja”, spolszczane jako fanfik lub fik/fic.

Fanowski tekst literacki, zazwyczaj wykorzystujący jako bazę cudzą twórczość (film, książkę, grę) lub (rzadziej) realne osoby, np. ze świata popkultury. Klasycznie rozumiane fanfiki pozwalają fanom opisywać wydarzenia nieujęte w oryginalnym utworze, eksplorować nowe scenariusze i rozwijać wątki związane z ulubionymi postaciami. Fanfiki mogą mieć dowolną długość – od miniatur (por. drabble) do obszernych powieści.

Fanfiki mogą naruszać prawa autorskie (wiele zależy od systemu prawnego danego kraju), w praktyce jednak rzadko są aktywnie ścigane. Niektórzy autorzy zachęcają wręcz fanów do takiej twórczości, traktując to jak formę promocji (często dodają jednak, że np. nie życzą sobie utworów z treściami tylko dla dorosłych), inni bardzo stanowczo zastrzegają, że uważają taką twórczość za niedopuszczalną.

Real Person Fiction (RPF, z ang. „fikcja dotycząca prawdziwych osób”) to specyficzny i kontrowersyjny dział fanfików, których bohaterami są osoby istniejące realnie – aktorzy, piosenkarze, sportowcy, politycy.
Kategorie: anime/manga, fanfiction, termin
Fanfik link
Zobacz: Fanfiction
Kategorie: anime/manga, fanfiction, termin
Fanserwis
Elementy mangi lub anime, których nadrzędnym celem jest przyciągnięcie widzów. Najczęściej kojarzony z epizodami i scenami pozwalającymi pokazać postaci w nietypowych lub skąpych strojach, np. na plaży, w gorących źródłach lub w yukatach na letnim festynie. Do fanserwisu bywają też zaliczane sceny i wątki sugerujące (niepotwierdzane fabularnie) zainteresowanie romantyczne między postaciami (por. shipping). W szerszym rozumieniu fanserwis może się odnosić do różnych elementów wizualnych, np. fanserwisem dla fanów militariów będzie szczegółowe i wierne odwzorowanie broni lub pojazdów bojowych.
Kategorie: anime/manga, termin
Fansub
Tworzone przez fanów tłumaczenia serii i filmów anime, obecnie najczęściej dystrybuowane w internecie. Wbrew popularnym poglądom, fansuby zawsze naruszają prawa autorskie, niezależnie od tego, czy dany tytuł ma w danym kraju licencję. Obecnie anglojęzyczne fansuby i tworzące je grupy fansuberskie stały się zdecydowanie rzadsze, ponieważ w sporej części zastąpiły je legalne źródła (np. serwis Crunchyroll) oraz dystrybuowane nielegalnie pliki wideo konwertowane z tych źródeł.
Kategorie: anime/manga, termin
Filler
Z ang. „wypełnienie”

W przypadku anime będącego ekranizacją (mangi, light novel etc.) określenie filler oznacza odcinki lub wątki oparte na scenariuszu napisanym specjalnie na potrzeby anime, które nie mają odzwierciedlenia w oryginale. W długich seriach często pojawiają się, gdy ekranizacja zaczyna doganiać fabułę oryginału. W seriach krótszych na ogół mają na celu wyrównanie liczby odcinków w obrębie sezonu, tak aby fabuła pojedynczego cour została zamknięta w odpowiednim miejscu.

Pojedyncze fillery często mają charakter fanserwisowy i dlatego to określenie bywa także używane na każdy odcinek, którego treść nie posuwa do przodu głównych wątków fabularnych.
Kategorie: anime/manga, fandom
Flashback link
Zobacz: Retrospekcja
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Fudanshi link
Zobacz: Fujoshi
Kategorie: anime/manga, słownik
Fujoshi
Z jap. fu – „zgnilizna” i joshi – „kobieta, dziewczyna”; spolszczane jako fudziosi, fudzioś itp.

Ogólne określenie fanki yaoi, rozszerzane często na fanki slasha. Podobnie jak otaku, jest to oryginalnie termin pejoratywny, ale obecnie coraz częściej stosowany neutralnie, w szczególności w fandomie zachodnim. Początkowo fujoshi oznaczało też po prostu fanki (otaku) mangi i anime, z czasem jednak jego znaczenie zostało zawężone.

W przypadku fanów płci męskiej bywa używane określenie fudanshi (analogicznie: fu + danshi – „chłopak”).
Kategorie: anime/manga, słownik
Futanari
Z jap. futa – „dwa, oba”

Pojawiający się w hentai typ postaci kobiecej mającej kobiece i męskie genitalia. Futanari nie należy mylić z newhalf; są to postaci całkowicie fikcyjne.

W przypadku fanfików dla postaci mającej tylko męskie lub męskie i kobiece genitalia używane są też określenia Girl­‑peen albo G!P.
Kategorie: anime/manga, słownik
Galge link
Zobacz: Bishoujo game
Kategorie: anime/manga, termin
Gal game link
Zobacz: Bishoujo game
Kategorie: anime/manga, termin
Gar
Anegdotyczna etymologia tego hasła odwołuje się do literówki w ang. słowie gay we wpisie na 4chanie dotyczącym postaci Archera z Nasuverse

Żartobliwe określenie wyjątkowo charyzmatycznego bohatera – „prawdziwego mężczyzny”, tak imponującego swoją osobowością i męskością, że heteroseksualni fani byliby dla niego gotowi przemyśleć swoją orientację. Co ważne, gar nie ma kontekstu seksualnego, dotyczy godnych podziwu lub bohaterskich zachowań.

Określenie gar może się odnosić do postaci jako takiej lub tylko do zachowania postaci w poszczególnych scenach.
Kategorie: anime/manga, fandom
Gekiga
Z jap. geki – „dramat” i ga – „obrazek, rysunek”

Określenie używane w stosunku do komiksów poruszających poważniejsze, dojrzalsze tematy i przeznaczonych dla dojrzałego widza. Powstało jako opozycja do terminu manga, oznaczającego w luźnym przekładzie „niepoważne rysunki”. Nie należy go mylić z seinen, odnoszącym się tylko do grupy docelowej, nie do tematyki.

Gekiga jako zapoczątkowany w drugiej połowie lat 50. dwudziestego wieku nurt początkowo obejmowała niemal wyłącznie komiks alternatywny, pozostający w dużej mierze poza oficjalnym mainstreamem mangowym, ze względu na poważną, często kontrowersyjną tematykę oraz brak szeroko pojętych elementów fanserwisowych, obliczonych na przyciągnięcie fanów. Obecnie ma ona dobrze ugruntowaną niszę (choć można dyskutować, na ile należące do niej publikacje zachowują ducha gekigi), zaś pewne jej wpływy można znaleźć także w wielu tytułach z głównego nurtu.
Kategorie: anime/manga, termin
Gender bender
Z ang., konstrukcja niepoprawna i oparta na celowym rymie, w wolnym przekładzie „wyginanie/odkształcanie płci”

W zachodnim fandomie mangi i anime, a także w fanfikach, określenie motywu fabularnego polegającego na tym, że postać (często główny bohater lub bohaterka) nieoczekiwanie zmienia płeć. Zmiana może mieć charakter trwały lub przejściowy i z reguły jest dokonywana w sposób magiczny, za pomocą technologii science­‑fiction lub nieistniejących procedur medycznych. To określenie nie jest w zasadzie używane w odniesieniu do tytułów, które temat tożsamości płciowej i transseksualizmu traktują poważnie.
Kategorie: anime/manga, fandom, fanfiction
Girls' Love link
Zobacz: Yuri
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Guro link
Zobacz: Ero guro
Kategorie: anime/manga, termin
Gyaru
Zniekształcone ang. girl – „dziewczyna”

Określenie charakterystycznej dziewczęcej subkultury, sposobu ubierania się i stylu życia. Ponieważ zakres tego terminu oraz cechy wyróżniające gyaru zmieniały się z upływem czasu, trudno podać skróconą definicję.

W mandze i anime postaci stylizowane na gyaru są z reguły bardzo łatwe do odróżnienia. Charakteryzują się jasnymi (w domyśle: utlenionymi) włosami oraz zazwyczaj ciemną, opaloną naturalnie lub sztucznie skórą. Strój gyaru jest z zasady wyzywający, z obowiązkową krótką spódniczką, często także głębokim dekoltem i mocnym makijażem (w najbardziej stereotypowym przypadku jest to makijaż bardzo jasny, odcinający się od znacznie ciemniejszej skóry). Stereotypowa gyaru jest głośna i pustogłowa (oraz aktywna seksualnie), chociaż zdarzają się tytuły pokazujące członkinie tej subkultury w bardziej przychylnym świetle.
Kategorie: anime/manga, słownik
Harem
Schemat konstruowania obsady mangi lub anime, polegający na tym, że pojedynczy bohater płci męskiej jest otoczony przez co najmniej kilka bohaterek. Charakterystyczny w tym przypadku jest brak innych postaci męskich na pierwszym planie (wyjątek stanowi postać typu trap, która może wchodzić w skład haremu).

Granica między „haremówką” a tytułem, w którym postaci płci żeńskiej stanowią większość, jest płynna. Część fanów za pełnoprawny harem uważa tylko przypadki, w których wszystkie lub prawie wszystkie bohaterki są zainteresowane bohaterem romantycznie lub seksualnie. Według szerszej definicji bohaterki mogą towarzyszyć bohaterowi z innych powodów fabularnych, np. wspólnego celu.

Ważną cechą charakterystyczną, chociaż niemającą zastosowania we wszystkich przypadkach, jest podejście do romansu. W haremówkach często od początku zostaje wskazana „główna” bohaterka, jednak wątek romantyczny między nią a bohaterem pozostaje w zawieszeniu, w taki sposób, by nie uniemożliwiać potencjalnego rozwoju wątku romantycznego między bohaterem a jedną z pozostałych dziewcząt. W nowszych tytułach częściej niż w starszych zdarza się całkowity brak konkluzji – bohater do samego końca nie dokonuje jednoznacznego wyboru, ponieważ wymusiłoby to usunięcie z fabuły części bohaterek.

Battle harem (z ang. „harem bojowy”) to podgatunek tytułów haremowych, w którym ważnym aspektem są walki i wątki przygodowe – w odróżnieniu od typowego haremu, kojarzonego ze szkolną komedią romantyczną. Tytuły z tego gatunku zazwyczaj zawierają magię lub supermoce.

Reverse harem (z ang. „odwrócony harem”) to określenie tytułów, w których pojedyncza bohaterka jest otoczona przez co najmniej kilku bohaterów. Tego rodzaju schemat fabularny najczęściej można znaleźć w adaptacjach gier otome. Mangi shoujo oraz anime na ich podstawie, zawierające męski harem, wyróżniają się tym, że – w odróżnieniu od zwykłego haremu – niemal zawsze kończą się wyborem jednego z chłopaków.

Yuri harem to stosunkowo rzadki podgatunek, w którym centralną postacią otoczoną innymi dziewczętami jest dziewczyna. Nie należy go mylić z wątkami yuri obecnymi czasem w CGCT.
Kategorie: anime/manga, termin
Hentai
Mangi i anime zawierające treści pornograficzne. Warto zauważyć, że w tym znaczeniu termin jest stosowany na Zachodzie, podczas gdy w Japonii to słowo jest używane głównie w odniesieniu do osób i niemal wyłącznie w utworach popkulturowych (w praktycznym, potocznym japońskim trudno się z nim zetknąć). W przypadku mang i anime stosuje się klasyczne oznaczenia wiekowe "+18”, funkcjonuje także określenie seijin manga – „manga dla dorosłych”. Bardziej potocznie bywają używane terminy ero anime (lub adult animation) i ero manga.

W przypadku mang obok tytułów stricte pornograficznych istnieje całe spektrum tytułów zawierających sceny erotyczne, ale niekwalifikowanych do hentai (por. smut). Natomiast wśród serii telewizyjnych anime w ostatnich latach wyodrębniła się kategoria nazywana na Zachodzie borderline hentai („na granicy hentai"), czyli tytułów zawierających zdecydowanie więcej erotyki i nagości od typowej serii ecchi. Często niedwuznacznie sugerują one angażowanie się przez bohaterów w czynności seksualne, jednak kluczowe sceny i ujęcia pozostają poza kadrem.
Kategorie: anime/manga, termin
Hentai Game link
Zobacz: Eroge
Kategorie: anime/manga, termin
H-game link
Zobacz: Eroge
Kategorie: anime/manga, termin
Hikikomori
Osoba, która odmawia wychodzenia z domu (w skrajnych przypadkach – z pokoju) oraz osobistych kontaktów z innymi ludźmi.

Więcej na ten temat:
Hikikomori: opis zjawiska
Zjawisko hikikomori w japońskiej kulturze popularnej
Kategorie: anime/manga, słownik
Ikemen link
Zobacz: Bishounen
Kategorie: anime/manga, fandom, słownik
Incest
Z ang. „kazirodztwo”

Rozpowszechnione w fandomie określenie mang i anime zawierających wątki kazirodcze. W odróżnieniu od tytułów zachodnich, w wielu przypadkach takie motywy traktowane są jako jeszcze jeden rodzaj fanserwisu i pokazywane w lekkim, komediowym świetle.
Kategorie: anime/manga, fandom, termin
Iyashikei
Z jap. „kojący, leczący”

Określenie mang i anime z gatunku okruchy życia, które na odbiorcę mają – zgodnie z nazwą – działać uspokajająco i kojąco. Tytuły takie nie powinny wywoływać silnych emocji, dlatego nie zawierają z reguły wyraźnie zarysowanych wątków romantycznych, nie koncentrują się także na komedii, chociaż na ogół zawierają elementy komediowe. Najczęściej wyróżnia je nastrojowość i lekko nostalgiczny klimat, w wielu przypadkach także ważnym wątkiem jest zachwyt nad pięknem świata i codzienności.

Gatunek ten można luźno wiązać z estetyką mono no aware, czyli zachwytem codziennymi rzeczami oraz świadomością melancholii przemijania.

Do klasycznych tytułów iyashikei jest zaliczany cykl Aria autorstwa Kozue Amano.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Josei
Z jap. „kobieta”.

Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – młode dorosłe kobiety. W zachodnim fandomie określenie josei stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje.

Podobnie jak seinen, shoujo i shounen, josei odnosi się wyłącznie do grupy docelowej czasopisma i nie definiuje charakteru ani gatunku mangi, jednak da się wskazać w nim pewne tendencje. Mangi josei najczęściej nie zawierają elementów fantastycznych i koncentrują się na wątkach obyczajowo­‑romantycznych, zaś ich bohaterkami są raczej dorosłe kobiety niż nastolatki.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Kemonomimi
Z jap. kemono – „dzikie zwierzę” i mimi – „ucho”

Ogólne określenie postaci mających ludzki wygląd oraz zwierzęce (np. kocie, psie) uszy (często także inne zwierzęce elementy, np. ogony). Określeniem pokrewnym, używanym w fandomie zachodnim, jest anthro. W obu przypadkach zakres stosowania tego terminu jest dość płynny, ale na ogół przyjmuje się, że kemonomimi to postaci w pełni ludzkie ze zwierzęcymi „dodatkami”, natomiast jako anthro mogą być kwalifikowane także humanoidalne zwierzęta, np. takie, jak w seriach dla dzieci.
Kategorie: anime/manga, termin
Kuudere
Zniekształcone ang. cool – „chłodny” oraz jap. dere dere – onomatopeja oznaczająca stan zauroczenia kimś.

Używane w Japonii oraz w fandomie zachodnim określenie typu postaci występujących w mangach i anime. Kuudere jest przynajmniej na pozór obojętna wobec całego świata, często oziębła emocjonalnie i może się wydawać pozbawiona uczuć. Zazwyczaj jest także małomówna i niechętnie wchodzi w interakcje z innymi. W odróżnieniu od tsundere, nie okazuje swojej niechęci w żywy, otwarty sposób. Nie zawsze też musi protagonistę traktować z niechęcią, jej chłód może się także brać po prostu z braku zainteresowania innymi.

Typ mający wiele cech wspólnych i często mylony z dandere.
Kategorie: anime/manga, termin
Lazy animation
Z ang. „leniwa animacja”. Zbiorcza nazwa technik mających na celu oszczędzanie na animacji. Do klasycznych przykładów lazy animation należy pokazywanie detalu otoczenia, gdy postaci rozmawiają (żeby nie animować ruchu ust), przesuwanie kamerą po dużym statycznym ujęciu tłumu (żeby wywołać wrażenie, że akcja dzieje się w ruchliwym miejscu), a podczas walk – nadużywanie zbliżeń i stop­‑klatek oraz tzw. motion lines – kresek mających dawać złudzenie ruchu.

Oszczędność na elementach animacji i grafiki jest stałym elementem anime, zazwyczaj mających niezbyt wysoki budżet na produkcję. Metody oszczędzania zmieniają się jednak zależnie od możliwości technicznych – obecnie na przykład coraz częstsze jest wykorzystywanie niezbyt starannych modeli generowanych komputerowo, szczególnie do pokazywania pojazdów i innych konstrukcji technicznych.
Kategorie: anime/manga, termin
Light novel
Z ang. „lekka powieść”

Specyficzny dla Japonii typ beletrystyki, obejmujący powieści oraz opowiadania. Light novel z założenia kierowane są do młodzieży, chociaż w miarę rozwoju rynku pojawiły się także tytuły przeznaczone dla starszych odbiorców. Są zazwyczaj pisane prostym językiem (w przypadku trudniejszych znaków bywa dodawana furigana, ułatwiająca ich odczytanie), często posiłkują się też onomatopejami, analogicznymi do występujących w komiksach. Typowe light novel mają także okładki oraz ilustracje w stylu przypominającym mangi; zdarza się również, że ilustracje stanowią integralną część tekstu, np. przekazując niezbędne dla czytelnika informacje lub pokazując konkluzję jakiejś sceny. Podobnie jak mangi, większość light novel tworzy wielotomowe cykle.
Kategorie: anime/manga, termin
Live action
Używane w zachodnim fandomie zbiorcze określenie aktorskich adaptacji mang, anime i gier komputerowych. W samej Japonii funkcjonują terminy drama w przypadku seriali oraz jisshaeiga (dosłownie „film aktorski”) lub jissha w przypadku filmów – nie ma oddzielnych słów na produkcje będące adaptacjami mang lub anime.
Kategorie: anime/manga, termin
Loli
Skrót od „lolita”, określenia pochodzącego od tytułowej bohaterki powieści Vladimira Nabokova.

Używane w fandomie mangi i anime określenie postaci żeńskiej będącej dzieckiem (przed okresem pokwitania) lub wyglądającej jak dziecko.

Chociaż zdarza się, że to określenie używane jest w odniesieniu do każdej postaci spełniającej powyższe warunki, najczęściej stosuje się je w przypadkach, gdy taka postać może być postrzegana w kontekście fanserwisu lub erotyki. Oznacza to, że loli może być nazywana postać pojawiająca się w tytule haremowym, ale raczej nie postać w serii obyczajowej lub skierowanej do dzieci.

W zachodnim fandomie wyróżniany jest podtyp legal loli (z ang. „legalna loli”), to znaczy postaci żeńskiej, która ma wygląd dziecka, ale jest już dorosła lub też należy do nadprzyrodzonej długowiecznej rasy.

Zgodnie z obecnym prawem japońskim postaci o wyglądzie dziecka mogą pojawiać się w mangach i anime o charakterze erotycznym lub pornograficznym (hentai). Należy jednak pamiętać, że prawo niektórych krajów, w tym Polski, traktuje takie treści podobnie lub identycznie jak pornografię dziecięcą.

Loli jako typu postaci nie należy mylić z gothic lolita (skracane także do goth loli), będącym określeniem konkretnego nurtu w modzie oraz stylu ubierania.
Kategorie: anime/manga, termin
Lolicon
Określenie osoby, którą pociągają dziewczynki przed okresem dojrzewania. W zachodnim fandomie stosowane w odniesieniu do anime, mang i gier zawierających elementy fanserwisowe lub erotyczne z udziałem niedojrzałych (lub wyglądających na niedojrzałe) dziewcząt (por. loli). Nazwa lolicon pochodzi od zniekształconego lolita complex, czyli „kompleks Lolity”.

Analogicznie shotacon (od shota complex – „kompleks na punkcie małych chłopców”) oznacza odpowiednio osobę, którą pociągają niedojrzali chłopcy, lub też anime i mangi zawierające elementy fanserwisu lub erotyki z udziałem niedojrzałych chłopców.
Kategorie: anime/manga, termin
Magical boy link
Zobacz: Mahou shoujo
Kategorie: anime/manga, termin
Magical girl link
Zobacz: Mahou shoujo
Kategorie: anime/manga, termin
Mahou shoujo
Z jap. „magiczna dziewczyna”. Bardzo szerokie określenie postaci żeńskich, które (najczęściej w toku fabuły) zyskują magiczną zdolność „przemiany” (zwykle wiążącej się ze zmianą ubrania, rzadziej wieku i wyglądu), często pozwalającą im na walkę ze złem. To właśnie „magiczna przemiana” jest w tej chwili cechą wyróżniającą mahou shoujo, ponieważ ze względu na długą historię i zróżnicowanie gatunku można w nim znaleźć najróżniejsze rozwiązania fabularne.

Chociaż początków odmiany mahou shoujo polegającej na walce ze złem należy szukać w fanserwiśnym Cutey Honey, przez długi czas dominowały w nim tytuły dla dziewcząt (Czarodziejka z Księżyca). Obecnie flagową produkcją z tego nurtu jest cykl Precure. Z czasem zaczęły się też pojawiać mangi i anime kierowane do innych grup odbiorców, zawierające fanserwis (lub wręcz koncentrujące się na nim) albo też zwiększoną ilość pokazywanej bez zahamowań przemocy fizycznej lub psychicznej.

Wyodrębnionym z powyższej odmiany nurt obejmuje tytuły, w których bohaterki przemieniają się nie w celu pokonania wroga, ale (najczęściej) występów na scenie. Jego początki są bardzo stare (jednym z pierwszych przedstawicieli było Mahou no Tenshi Creamy Mami, obecnie jednak zyskał na popularności dzięki potencjałowi marketingowemu (np. cykl Pretty Rhythm).

Dawniej określenia mahou shoujo używano w przypadku serii obyczajowych lub komediowych opowiadających o dziewczętach obdarzonych magiczną mocą, żyjących wśród zwykłych ludzi. Obecnie ten gatunek jest jednak niemal całkowicie martwy.

Analogicznie określenia mahou shounen (magical boy, „magiczny chłopak”) używa się w przypadku postaci męskich spełniających powyższe warunki. Obecnie jednak praktycznie wszystkie serie wykorzystujące ten motyw traktują go komediowo lub wręcz parodystycznie.
Kategorie: anime/manga, termin
Mahou shounen link
Zobacz: Mahou shoujo
Kategorie: anime/manga, termin
Manga
Ogólne określenie komiksu w Japonii oraz powszechnie używane na Zachodzie określenie komiksów stworzonych w Japonii i przez japońskich autorów. Podobnie jak w przypadku anime granica nie jest ostra – zdarzają się przypadki japońskich twórców publikujących swoje prace poza Japonią lub też (rzadko) cudzoziemców wydających komiksy w Japonii. Słowem używanym w Japonii, a obecnie także na Zachodzie, na określenie autora mang jest mangaka.

Obecnie funkcjonują liczne określenia pochodne od słowa „manga”, definiujące kraj pochodzenia lub sposób publikacji. Do najczęściej używanych należą manhwa (komiks koreański) i manhua (komiks chiński, w tym pochodzący z Tajwanu). Z kolei webmanga (webmanhwa etc.) to manga publikowana oryginalnie w internecie, w wersji elektronicznej.

OEL manga (z ang. original English­‑language manga – „manga oryginalnie (wydana) w języku angielskim”) to zbiorcze określenie wszystkich komiksów naśladujących stylistykę kojarzoną z mangą, wydawanych w języku angielskim (inny będący w użyciu termin to amerimanga).
Kategorie: anime/manga, termin
Mangaka link
Zobacz: Manga
Kategorie: anime/manga, termin
Manhua link
Zobacz: Manga
Kategorie: anime/manga, termin
Manhwa link
Zobacz: Manga
Kategorie: anime/manga, termin
Mech
Z ang. „mecha” (w tym przypadku skrót od „mechaniczny”). Zbiorcze określenie dużych, humanoidalnych w kształcie maszyn bojowych. Jest to motyw przewijający się w mangach i anime od bardzo dawna (za najstarszego przedstawiciela uważa się mangę Mitsuteru Yokoyamy Tetsujin 28­‑go z 1956 r.), do rozkwitu gatunku przyczynił się jednak przede wszystkim Gou Nagai.

Obecnie jest to niezwykle zróżnicowany gatunek, w którym trudno o punkty wspólne. Jego popularność podsyca niegasnąca popularność kolejnych linii zabawek, w tym modeli do samodzielnego sklejania. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli jest cykl Gundam, reprezentujący typowe maszyny bojowe pilotowane przez znajdującego się w środku człowieka. Z kolei Macross wykorzystuje pomysł transformacji mecha w inny pojazd (w tym przypadku zazwyczaj kosmiczny myśliwiec). Wśród wariacji w obrębie gatunku są także mechy pilotowane przez więcej niż jedną osobę (w tym tworzone z łączących się i transformujących pojazdów) lub też sterowane zdalnie. Wśród wyróżnianych przez fanów licznych podgatunków warto wspomnieć o real robot, w których twórcy stawiają na względny realizm i zgodność z prawami fizyki, oraz znajdującym się w opozycji do niego super robot.

Wbrew swojej nazwie nie wszystkie mechy muszą być mechaniczne. Na przestrzeni lat w obrębie gatunku pojawiły się liczne tytuły wprowadzające konstrukcje magiczno­‑techniczne lub wręcz magiczne, a także mechy organiczne, wśród których najsłynniejszym przedstawicielem jest Neon Genesis Evangelion.

Cechą, która w oczach większości fanów definiuje mechy, jest ich rozmiar. Choć trudno o ostrą granicę, tradycyjnie do mechów nie zalicza się tzw. pancerzy wspomaganych (armored suits, power suits etc.), czyli wysokotechnicznych zbroi, z wyglądu często przypominających mechy, ale w rozmiarach niewiele przewyższających wzrost człowieka.

Określenie mecha w znaczeniu mechów­‑pojazdów lub całego gatunku jest używane głównie na Zachodzie. W Japonii tym słowem nazywa się ogół wszelkich pojazdów i wyposażenia technicznego w danym tytule (często pracuje nad nimi odrębny zespół projektantów). Sam gatunek jest zazwyczaj określany robotto anime, nie ma natomiast zbiorczego słowa na wszystkie mechy – każdy tytuł stosuje tu własną terminologię.
Kategorie: anime/manga, termin
Meganekko
Z jap. megane – „okulary”, z żeńską końcówką -ko

Bohaterka mangi lub anime nosząca okulary. Jeden z licznych typów moé. Okulary mogą symbolizować poważny, dojrzały charakter i dobre wyniki w nauce (lub wysoką inteligencję). Bardzo często jednak okulary podkreślają nieporadność i łagodność meganekko, w wielu przypadkach mającej także cechy dojikko.
Kategorie: anime/manga, termin
Meido
Zniekształcone ang. „maid” – pokojówka. Jednym z popularnych fetyszów japońskiej popkultury i elementów fanserwisowych w mandze i anime jest postać meido – dziewczyny w stroju pokojówki, zazwyczaj składającym się z jednokolorowej (często czarnej) sukienki o różnej długości z obowiązkowym białym fartuszkiem i czepkiem lub opaską. Taka bohaterka może faktycznie pracować jako pokojówka, ale często bywa tylko kelnerką w tzw. meido cafe (kawiarni obsługiwanej przez dziewczęta w strojach meido), a zdarza się także, że jej strój nie ma żadnego związku z faktyczną rolą w fabule.
Kategorie: anime/manga, termin
Metawersum link
Zobacz: Uniwersum
Kategorie: anime/manga, fandom
Moé
Używany w Japonii slangowy termin oznaczający coś uroczego i niewinnego, a ogólniej – coś, co przyciąga uwagę i da się lubić. Najczęściej stosowany w odniesieniu do określonego typu postaci kobiecych w mangach i anime – naiwnych i pełnych słodyczy dziewcząt. Postaci określane tym słowem występują niemal wyłącznie w tytułach skierowanych do męskich odbiorców. Ponieważ takie bohaterki są zazwyczaj niezwykle wyidealizowane i mało realistyczne, w zachodnim fandomie funkcjonuje też zdecydowanie pejoratywne określenie moeblob.

Słowo moé pochodzi najprawdopodobniej od japońskiego moeru – „rozwijać się”, „pączkować”, acz tradycyjnie bywa kojarzone też z moeru w znaczeniu „płonąć”. Znak diakrytyczny nad e w wyrazie moé bywa często pomijany; oznacza on akcent w wymowie („mo­‑E”, a nie „MO­‑e”).
Kategorie: anime/manga, termin
NEET
Z ang. Not in Education, Employment, or Training – "(osoba) niebędąca w trakcie kształcenia, niepracująca, niebędąca w trakcie treningu”

Wywodzące się z Wielkiej Brytanii, ale rozpowszechnione także w krajach anglosaskich i na Dalekim Wschodzie (Japonia, Korea) określenie osoby bezrobotnej, niepodejmującej kształcenia ani też prób znalezienia pracy. W warunkach japońskich taka osoba często może być także hikikomori.

Określenie NEET przeniknęło do japońskiej popkultury. Z założenia jest to określenie pejoratywne, szczególnie w ceniących kooperację i przydatność dla społeczeństwa krajach, takich jak Japonia. Dlatego w mangach lub anime bywa używane jako wyzwisko, jednak wśród otaku można spotkać NEET­‑ów lub byłych NEET­‑ów, zaś sam status NEET­‑a bywa przydatny fabularnie, ponieważ bohater nie jest ograniczany przez szkołę lub pracę. Dlatego też w ostatnich latach przybywa tytułów, w których to zjawisko przedstawiane jest w świetle niemalże pozytywnym lub przynajmniej prezentowane jako dopuszczalny życiowy wybór.
Kategorie: anime/manga, termin
NTR
Akronim jap. netorare, formy biernej od netoru – „odebrać komuś żonę (partnerkę, partnera)"

Pojawiający się w hentai schemat fabularny polegający na tym, że bohaterka zostaje uwiedziona lub przemocą zabrana przez innego mężczyznę, o czym wie lub dowiaduje się jej stały partner (mąż, chłopak).

Jako jeden z niewielu wśród licznych terminów związanych z hentai, NTR bywa stosowane szerzej, zwykle w żartobliwym lub ironicznym znaczeniu, na określenie sytuacji, w której bohaterka, o której względy stara się bohater, ostatecznie wybiera innego.
Kategorie: anime/manga, termin
OAD link
Zobacz: OAV
Kategorie: anime/manga, termin
OAV
Japoński termin zaczerpnięty z angielskiego original video animation (OVA) lub original animated video (OAV), w obu przypadkach oznaczający anime dystrybuowane od razu na kasetach wideo (bez emisji telewizyjnej lub kinowej). Z czasem nazwa została przeniesiona także na tytuły rozpowszechniane na dyskach optycznych LD (LaserDisc), a następnie na płytach DVD i Blu­‑ray. Obecnie coraz powszechniej używane jest też określenie OAD (original animation DVD).

Dawniej, przede wszystkim w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, wśród OAV dominowały krótkie adaptacje mang lub gier, rzadziej produkcje oryginalne, często charakteryzujące się większą ilością przemocy i treści erotycznych niż tytuły emitowane w telewizji. W tym formacie wydawano także dodatki do popularnych serii telewizyjnych: sequele, prequele i spin­‑offy. Ponieważ cykl produkcyjny nie miał tak dużych ograniczeń czasowych jak w przypadku tytułów emitowanych w telewizji, zaś budżet często bywał wyższy niż budżet przeciętnego odcinka telewizyjnego, kojarzyły się z wyższą jakością animacji i większymi walorami wizualnymi.

Obecnie rola OAV znacznie się zmieniła. Serie oparte na oryginalnych scenariuszach praktycznie zanikły, zaś wśród adaptacji coraz rzadziej można znaleźć produkcje zamknięte fabularnie i mogące same w sobie reklamować dany tytuł. Najczęściej są to odcinki specjalne, uzupełniające serię anime lub ekranizujący wybrany epizod z mangi, ale przeznaczone wyłącznie dla widzów zaznajomionych z fabułą danego utworu. Często bywają dołączane do kolekcjonerskiej edycji kolejnego tomiku mangi (por. omake).
Kategorie: anime/manga, termin
Odcinek specjalny
Określany także angielskim terminem special, spolszczanym do „specjal”.

Najczęściej tego terminu używa się w odniesieniu do dodatkowych odcinków anime, uzupełniających serię telewizyjną. Cechą wyróżniającą odcinki specjalne jest to, że zwykle nie są one samodzielne fabularnie i wymagają od widza znajomości świata i postaci. Obecnie niemal stałą praktyką jest dodawanie co najmniej jednego odcinka specjalnego do wydania płytowego serii telewizyjnej (por. omake); często bywają też one dodawane do wydań mangowych (wówczas zazwyczaj są traktowane jako OAV). Odcinki specjalne mogą być nieodróżnialne formą i długością od odcinka anime telewizyjnego lub mieć postać krótkich (najwyżej kilkuminutowych) miniaturek (por. picture drama) o charakterze komediowo­‑parodystycznym.

Określenie „odcinek specjalny” ma także inne znaczenia. W przypadku długich serii telewizyjnych, emitowanych na wielu przestrzeni lat, są to odcinki dodatkowe, których akcja rozgrywa się poza głównym tokiem narracji i nie ma wpływu na wydarzenia w serialu. Najczęstszymi przypadkami są odcinki świąteczne, w których np. bohaterowie danej serii składają życzenia widzom, lub odcinki promujące film kinowy lub grę. Odcinkami specjalnymi nazywa się także anime będące tak naprawdę filmami telewizyjnymi powiązanymi z danym cyklem, emitowane w trakcie lub po zakończeniu emisji serii telewizyjnej. Wśród spotykanych rodzajów odcinków specjalnych powiązanych z cyklami warto wyróżnić crossovery.

Ostatnim znaczeniem tego terminu są krótkie animacje, zazwyczaj o długości nieprzekraczającej długości odcinka serii telewizyjnej, emitowane w telewizji. Do znanych przykładów należą anime powstałe w ramach projektu Young Animator Training Project.
Kategorie: anime/manga, termin
OEL manga link
Zobacz: Manga
Kategorie: anime/manga, termin
Omake
Z jap. omake – coś dodatkowego. W ten sposób nazywane są wszelkie darmowe dodatki do kupowanych produktów, niezależnie od branży.

Jest to także każdy bonus dodawany do tomiku mangi lub płyty z anime. Może to być jakiś gadżet, ale także dodatkowy odcinek lub odcinki (zob. odcinek specjalny), inne materiały promocyjne (np. wywiady z twórcami) lub króciutki komiks.

W fanfikach omake jest używane jako określenie dodatkowych rozdziałów, zazwyczaj o treści humorystycznej i luźno związanych z osią fabuły, często pisanych za przyzwoleniem autora przez osoby trzecie.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin, fanfiction
ONA
Z ang. original net animation – anime dystrybuowane pierwotnie w internecie, w odróżnieniu od serii telewizyjnej, filmu kinowego i OAV. Dawniej w tej postaci dystrybuowano praktycznie tylko serie o krótkich odcinkach, często będące dodatkiem do jakiegoś cyklu. Ze względu na (zazwyczaj) niski budżet ONA były kojarzone z niską jakością produkcji i animacji. Obecnie coraz częściej trafiają się pełnowymiarowe serie, niczym – poza sposobem dystrybucji – nieróżniące się od serii telewizyjnych, a często emitowane także (z opóźnieniem) w telewizji.

W odróżnieniu od OAV, które jest terminem ukutym w Japonii, ONA to termin rozpowszechniony na Zachodzie – w samej Japonii takie serie nazywa się raczej web anime.
Kategorie: anime/manga, termin
Oneshot
Z ang., dosłownie „pojedynczy strzał”.

Komiksowy odpowiednik opowiadania – komiks składający się zazwyczaj z jednego rozdziału (lub rozdziału z krótkim epilogiem), opowiadający zamkniętą fabularnie historię. Oneshoty zazwyczaj nie są wydawane jako samodzielne pozycje, tylko w ramach antologii (jednego lub wielu autorów). Zdarza się także, że są publikowane tylko w czasopiśmie.
Kategorie: anime/manga, termin
OOC link
Zobacz: Out of Character
Kategorie: anime/manga, fanfiction, termin
Opening
W fandomie przyjęło się w ten sposób nazywać czołówkę danego anime, czyli piosenkę wraz z towarzyszącą jej animacją. Określenie „opening” jest też często przenoszone na sam utwór muzyczny; popularnie mówi się, że taka i taka piosenka jest openingiem takiego i takiego anime.
Kategorie: anime/manga, termin
OST
Z ang. original soundtrack lub official soundtrack.

Popularnie używane w fandomie określenie całości ścieżki dźwiękowej (czyli wszystkich kompozycji muzycznych) danego anime lub płyty ze ścieżką dźwiękową. Ponieważ piosenki w czołówce i przy napisach końcowych mają bardzo często innych kompozytorów i wykonawców niż podkład dźwiękowy w samym anime, zazwyczaj są one wydawane jako oddzielne single, zaś na zbiorczej płycie ze ścieżką dźwiękową znajdują się najwyżej w wersji skróconej (tzw. wersji telewizyjnej).
Kategorie: anime/manga, termin
Otaku
Z jap., określenie osoby obsesyjnie czymś zainteresowanej, maniaka danego (dowolnego) hobby lub danej tematyki. W Japonii oryginalnie miało wydźwięk bardzo mocno negatywny lub wręcz obraźliwy, z czasem zostało jednak wchłonięte przez popkulturę i obecnie nie brakuje jej wytworów – w szczególności mang i anime – przedstawiających otaku w pozytywnym świetle.

W fandomie zachodnim określenie otaku jednoznacznie odnosi się do fanów mangi i anime i przez samych zainteresowanych jest traktowane jako neutralne lub zdecydowanie pozytywne.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Otome game
Z jap. otome – starośw. „panna, dziewczyna” i ang. game – „gra”

Ogólne określenie kierowanych do dziewcząt i kobiet japońskich gier komputerowych, zazwyczaj zawierający wątki romantyczne. Większość z nich stanowią symulatory randek w formie visual novel.
Kategorie: anime/manga, termin
Out of Character
Z ang. „niezgodnie z charakterem”

Używane w wielu fandomach w przypadku filmów, seriali, książek etc. określenie zachowania postaci kontrastującego w nieuzasadniony i nielogiczny sposób z jej wcześniejszym zachowaniem.

W przypadku fanfików są to elementy charakteru postaci odbiegające od ich wersji oryginalnej w istotnym stopniu i w sposób, który nie znajduje uzasadnienia w oryginalnym utworze.

Przeciwieństwem Out of Character w fanfikach jest In Character (z ang. „zgodnie z charakterem”), czyli zachowanie cech charakteru danej postaci występujących w utworze oryginalnym lub rozwinięcie ich o cechy do nich pasujące.
Kategorie: fanfiction, termin, anime/manga
Panchira link
Zobacz: Pantsu
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Pantsu
Używane w Japonii zniekształcone ang. panties – damskie majtki.

Słowo bardzo często używane w fandomie, ponieważ fanserwis polegający na pokazywaniu damskiej bielizny (szczególnie majtek) jest stałym elementem wielu mang i anime, w szczególności ecchi.

Tytuły koncentrujące się na takim fanserwisie są w zachodnim fandomie określane terminem panchira (w Japonii to słowo oznacza fetysz polegający na przelotnym widoku bielizny, np. z powodu podwianej spódnicy).
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Picture drama
Rodzaj odcinka specjalnego, najczęściej dodawanego do płytowego wydania serii anime jako omake. Wyróżnia go całkowity lub niemal całkowity brak animacji – na obraz składają się nieruchome ilustracje, na których tle bywają przesuwane również nieruchome sylwetki bohaterów.

Takie odcinki mają zazwyczaj – niezależnie od klimatu głównej serii – charakter komediowy, często przedstawiają też postaci w stylu super­‑deformed. Ich długość nie przekracza zwykle kilku minut.
Kategorie: anime/manga, termin
Prequel
Utwór (film, komiks, utwór literacki) należący do cyklu i ukazujący wydarzenia wcześniejsze niż poprzednia (główna) pozycja w tym cyklu.

Dla przykładu: film X możemy nazwać prequelem filmu Y, jeśli akcja filmu X rozgrywa się chronologicznie wcześniej niż akcja filmu Y, ale premiera filmu X miała miejsce po premierze filmu Y (por. sequel).
Kategorie: termin, anime/manga, fanfiction
Projekt multimedialny
Projekt multimedialny (ang. multimedia project, jap. media mix) to łączne określenie powiązanych fabularnie tytułów obejmujących różne media – np. mangi, seriale (w tym anime), light novel, ale także widowiska sceniczne, piosenki, słuchowiska etc.

Chociaż definicja pod wieloma względami pokrywa się z definicją expanded universe, są to terminy odrębne. Expanded universe z reguły wyrasta z pojedynczego tytułu (książki, serialu, filmu), rozszerzanego następnie o dalsze części wykorzystujące różne media. Projekt multimedialny od początku jest zaplanowany w taki sposób, by poszczególne jego części uzupełniały się fabularnie – aby poznać całą historię, odbiorca powinien sięgnąć po nie wszystkie. To właśnie sprawia, że pojawiające się w ostatnich latach seriale anime, będące częściami projektów multimedialnych, zazwyczaj sprawiają wrażenie niekompletnych lub hermetycznych.
Kategorie: anime/manga, termin
Przyrostki (-san, -chan etc.)
Poniższe definicje zawierają tylko wybrane i uproszczone przykłady. Używanie w praktyce japońskich form grzecznościowych jest niezwykle złożone i wymaga bardzo dobrego opanowania języka. Należy także pamiętać, że manga i anime posługują się tymi formami bardzo swobodnie i często w sytuacjach, w jakich nie mogłyby zostać użyte w prawdziwym życiu.

-san – uniwersalna forma grzecznościowa, używana niezależnie od płci, także między młodzieżą.

-chan / -kun – popularne formy grzecznościowe: żeńska (-chan) i męska (-kun). Są używane pomiędzy małymi dziećmi. Poza tym określonych sytuacjach -chan może funkcjonować jako zdrobnienie, należy jednak pamiętać, że zastosowanie tej końcówki w stosunku do osoby, która nie jest małym dzieckiem, sugeruje pewną zażyłość, a jej nadużywanie jest traktowane jak spoufalanie się lub chamstwo. Końcówka -kun jest używana (niezależnie od płci) w stosunkach służbowych, przy zwracaniu się do osoby niższej rangą – np. podwładnego w firmie, ale także w szkolnym klubie.

-chin / -cchi infantylne zdrobnienia, używane w przypadku naprawdę małych dzieci albo żartobliwie, w stosunku do osób bardzo dobrze znajomych.

-sama – forma grzecznościowa w stosunku do osób o wysokiej pozycji społecznej bądź darzonych przez mówiącego wyjątkowym szacunkiem. Jest używana między innymi w przypadku arystokratów, bóstw, przełożonych lub ważnych klientów, idoli, VIP­‑ów itp. Podobnie jak każda uniżona forma grzecznościowa, w praktycznym zastosowaniu musi być używana z wyczuciem – jej niewłaściwe użycie może zostać potraktowane jako przejaw wazeliniarstwa lub oznaka złego wychowania.

-sensei – forma grzecznościowa stosowana oddzielnie, jako nazwa profesji, lub dodawana do imienia bądź nazwiska. Używa się jej w przypadku nauczycieli, ale także w przypadku wielu zawodów twórczych (malarzy, pisarzy etc.) oraz lekarzy.

-sempai lub -senpai – forma grzecznościowa używany jako przyrostek lub samodzielnie i oznacza osobę starszą stażem. W mandze i anime najczęściej bywa używane w odniesieniu do uczniów starszych klas przez młodszych kolegów, ale może także być stosowane przez osobę krócej pracującą w danej firmie lub krócej będącą członkiem klubu w stosunku do starszych stażem kolegów, niezależnie od różnic wieku i stanowiska.

-dono – archaiczna forma grzecznościowa pomiędzy -san i -sama. Praktycznie nieużywana w języku potocznym (choć spotykana w mangach i anime), oryginalnie była używana w stosunku do zwierzchnika lennego lub religijnego.

-jin – przyrostek używany w celu określenia przynależności do danej narodowości bądź grupy. Na przykład Nihon­‑jin oznacza Japończyka, zaś gaikokujin – każdego obcokrajowca (uwaga: spotykane często w mangach i anime słowo gaijin jest w rzeczywistości określeniem pejoratywnym).
Kategorie: anime/manga, słownik
Recap
Z ang. „streszczenie”.

Odcinek lub fragment odcinka anime składający się w przeważającej części lub wyłącznie z fragmentów odcinków wcześniejszych, streszczający ich fabułę. Odcinki recapowe pojawiają się zazwyczaj wtedy, gdy harmonogram prac nad serią anime ulega opóźnieniu i nie udaje się skończyć kolejnego odcinka do czasu planowanej emisji. W dłuższych seriach zdarzają się zaplanowane odcinki recapowe, w krótszych niemal zawsze ich obecność oznacza trudności produkcyjne.

Odcinek recapowy z reguły można pominąć, ponieważ nie zawiera nowego materiału lub też nowy materiał (np. komentarz którejś z postaci, towarzyszący obrazowi) nie wnosi praktycznie niczego do wiedzy o fabule i świecie przedstawionym.
Kategorie: anime/manga, termin
Retrospekcja
Wplecione w bieżącą narrację filmu, komiksu lub książki sceny z przeszłości, często prezentowane jako wspomnienia kogoś z bohaterów. Retrospekcje mają różną postać, od pojedynczych scen lub kadrów, do dłuższych epizodów i wątków. Przez twórców mang i (w szczególności) anime bywają nadużywane w celu odwleczenia momentu kulminacyjnego; dlatego też są często stereotypowo znielubiane przez fanów.
Kategorie: termin, anime/manga, fanfiction
Reverse harem link
Zobacz: Harem
Kategorie: anime/manga, termin
Rodzeństwo
Poniższe definicje zawierają tylko wybrane i uproszczone przykłady. Używanie w praktyce japońskich form grzecznościowych jest niezwykle złożone i wymaga bardzo dobrego opanowania języka. Należy także pamiętać, że manga i anime posługują się tymi formami bardzo swobodnie i często w sytuacjach, w jakich nie mogłyby zostać użyte w prawdziwym życiu.

Formą ogólną, oznaczającą dowolne (starsze lub młodsze) rodzeństwo bez wskazania płci, jest kyoudai.

Starsze rodzeństwo

Podstawowymi słowami określającymi starsze rodzeństwo są onii lub ani – starszy brat oraz onee lub ane – starsza siostra. Użycie tych form jest dość płynne; zazwyczaj przyjmuje się, że ane/ani są używane w stosunku do własnego rodzeństwa i gdy rozmawia się o własnym rodzeństwie z osobą trzecią (w takim przypadku bez żadnego przyrostka), natomiast onii/onee mogą być używane także wtedy, gdy mówimy o cudzym rodzeństwie. Każde z tych słów może mieć różne przyrostki; do często spotykanych należą oniisan/oniichan oraz oneesan/oneechan, ale zdarzają się także inne, w tym archaiczne (np. aneue). Mówiąc o własnym lub czyimś starszym rodzeństwie, zazwyczaj dodaje się odpowiednią formę lub jej skrót do imienia, np. Akira­‑oniisan, Akira­‑oneechan, ale także Akira­‑nii lub Akira­‑nee.

Oniisan/oneesan (rzadziej w formie oniichan/oneechan) to uniwersalna forma, jakiej używają małe dzieci, zwracając się do niespokrewnionej z nimi osoby starszej, ale nadal bardzo młodej, np. w wieku licealnym lub najwyżej studenckim. Ta sama forma może być używana przez nastolatki w stosunku do nieznajomych młodych osób, ale zwykle oznacza próbę spoufalania się lub flirtu.

Aniki może pojawiać się w kontekście yakuzy lub szerzej – gangów (także młodzieżowych) jako forma grzecznościowa używana przez niższych w hierarchii członków wobec kogoś wyższego w hierarchii, zazwyczaj ich bezpośredniego zwierzchnika. Dlatego jeśli w mandze lub anime postać należąca do gangu lub stylizowana na chuligana mówi o kimś aniki, najprawdopodobniej nie ma na myśli rodzonego starszego brata. Aneki może być używane w analogicznym znaczeniu w żeńskim gangu, natomiast w grupach yakuzy jest tak nazywa aktualna żona lub partnerka szefa grupy.

Młodsze rodzeństwo

W przypadku młodszego rodzeństwa postawowe formy to otouto – młodszy brat oraz imouto – młodsza siostra. Starsze rodzeństwo zwraca się do młodszego bez żadnych przyrostków, czyli młodsza siostra powie do starszej Akira­‑neesan, ale starsza do młodszej – po prostu Akira.
Kategorie: anime/manga, słownik
SD link
Zobacz: Super-deformed
Kategorie: anime/manga, termin
Seinen
Z jap. „młodzieniec”.

Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – młodych dorosłych mężczyzn. W zachodnim fandomie określenie seinen stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje.

Podobnie jak josei, shoujo i shounen, seinen odnosi się wyłącznie do grupy docelowej czasopisma i nie definiuje charakteru ani gatunku mangi. Mangi seinen mogą być niezwykle zróżnicowane – zaliczają się do nich z jednej strony tytuły przygodowe lub sensacyjne, z dużą ilością przemocy, a z drugiej – pogodne opowieści o moé dziewczętach.

O ile mangi shoujo i josei to komiksowy odpowiednik „babskiej literatury”, czasopisma shounen i seinen są w praktyce często kierowane nie tyle do męskich odbiorców, ile do odbiorców obu płci, stąd ich zróżnicowanie jeśli chodzi o podejmowaną tematykę i stylistykę jest o wiele większe.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Seiyuu
Japońskie słowo oznaczające aktora głosowego; w zachodnim fandomie używane na określenie japońskich aktorów głosowych.

Chociaż w zachodnim fandomie seiyuu są najczęściej kojarzeni z rolami w anime, udzielają oni głosu także bohaterom gier i słuchowisk (por. drama CD), dubbingują zagraniczne filmy i seriale aktorskie, a także pracują jako narratorzy. Obecnie, ze względu na rosnącą multimedialność projektów i coraz większe znaczenie działań promocyjnych, wielu seiyuu występuje także na estradzie (por. idole).
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Sequel
Utwór (film, komiks, utwór literacki) należący do cyklu i ukazujący wydarzenia późniejsze niż poprzednia (główna) pozycja w tym cyklu.

Dla przykładu: film X możemy nazwać sequelem filmu Y, jeśli akcja filmu X rozgrywa się chronologicznie później niż akcja filmu Y, a premiera filmu X miała miejsce po premierze filmu Y (por. prequel).
Kategorie: termin, anime/manga, fanfiction
Shotacon link
Zobacz: Lolicon
Kategorie: anime/manga, termin
Shoujo
Z jap. „dziewczyna”.

Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – nastoletnie dziewczęta. W zachodnim fandomie określenie shoujo stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje.

Podobnie jak seinen, josei i shounen, shoujo odnosi się wyłącznie do grupy docelowej czasopisma i nie definiuje charakteru ani gatunku mangi, jednak da się wskazać w nim pewne tendencje. Bohaterkami mang shoujo są najczęściej dziewczęta nastoletnie, zaś fabuła zwykle koncentruje się na wątkach romantycznych.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Shoujo-ai link
Zobacz: Yuri
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Shounen
Z jap. „chłopiec”.

Tym terminem określa się grupę odbiorców czasopism mangowych – nastoletnich chłopców. W zachodnim fandomie określenie shounen stosowane jest do mang ukazujących się pierwotnie w czasopismach skierowanych do tej grupy; bywa także przenoszone na ich ekranizacje.

Podobnie jak josei, shoujo i seinen, shounen odnosi się wyłącznie do grupy docelowej czasopisma i nie definiuje charakteru ani gatunku mangi. Wśród tytułów zaliczanych do shounen można znaleźć zarówno tytuły przygodowe, jak i romanse, choć te ostatnie, w odróżnieniu od romansów shoujo, mają zazwyczaj męskiego bohatera, często otoczonego grupą dziewcząt (por. harem).

O ile mangi shoujo i josei to komiksowy odpowiednik „babskiej literatury”, czasopisma shounen i seinen są w praktyce często kierowane nie tyle do męskich odbiorców, ile do odbiorców obu płci, stąd ich zróżnicowanie jeśli chodzi o podejmowaną tematykę i stylistykę jest o wiele większe.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Shounen-ai link
Zobacz: Yaoi
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Skanlacja
Z ang. scan – „skan” i translation – „tłumaczenie”.

Tworzone przez fanów tłumaczenia komiksów, wykorzystujące zeskanowane strony wydań oryginalnych. Podobnie jak fansuby, skanlacje są nielegalne, niezależnie od istniejących w danym kraju licencji.
Kategorie: anime/manga, termin
Special link
Zobacz: Odcinek specjalny
Kategorie: anime/manga, termin
Spin-off
Utwór (film, komiks, utwór literacki) powiązany z innym utworem (lub cyklem), ale niezależny od głównej osi fabuły.

Najczęstsze przykłady spin­‑offów to utwory, w których głównym bohaterem jest postać drugoplanowa lub epizodyczna z głównego tytułu lub rozwijające wątek, o którym w głównym tytule była tylko wzmianka. Granice między spin­‑offem a sequelem lub prequelem nie są ostre, najczęściej jednak o spin­‑offie mówimy, gdy znajomość jego fabuły nie jest bezpośrednio potrzebna do zrozumienia świata lub fabuły głównego tytułu.
Kategorie: anime/manga, fanfiction, termin
Spoiler
Z ang. „spoil the fun” – psuć zabawę, czasem spolszczane do „spojler”.

Informacja zdradzająca istotne elementy fabuły, mogąca popsuć przyjemność oglądania lub czytania osobie nieznającej danej pozycji. Fandomowa etykieta zakłada, że spoilery w internetowych wypowiedziach należy ukrywać za pomocą stosownych opcji formatowania lub też uprzedzać o ich obecności, tak by czytelnicy mogli sami zdecydować, czy chcą się z nimi zapoznać.
Kategorie: anime/manga, termin, fandom, fanfiction
Super-deformed
Z ang. „superdeformacja”, skracane do SD (spolszczenie: SD­‑ek, SD­‑eczek).

Często używany efekt rysunkowy w anime i mangach, polegający na zniekształceniu rysunku postaci (zazwyczaj powiększeniu jakiejś części ciała, zdeformowaniu), zwykle połączony z uproszczeniem kreski. Zazwyczaj wykorzystywany jest w celach komediowych, do oddania skrajnych emocji bohaterów. Zdarzają się także anime – najczęściej będące odcinkami specjalnymi lub spin­‑offami, które prezentują w tym stylu bohaterów jakiegoś, często poważnego, tytułu.

Ponieważ postaci w stylu super­‑deformed, z krótkimi kończynami i karykaturalnie powiększoną głową, kojarzą się z małymi dziećmi, często używanym określeniem bywa też chibi (z jap. „mała, niska osoba”).
Kategorie: anime/manga, termin
Tsundere
Z jap. tsun tsun – onomatopeja oznaczająca reakcję odrazy oraz dere dere – onomatopeja oznaczająca stan zauroczenia kimś.

Używane w Japonii oraz w fandomie zachodnim określenie typu postaci występujących w mangach i anime. Tsundere ma charakter porywczy i początkowo odnosi się do osoby, która jej się podoba, szorstko, lekceważąco lub wręcz nieuprzejmie, z czasem jednak mięknie lub przynajmniej zaczyna okazywać chwile słabości. Oryginalnie tym terminem określano postaci żeńskie, przede wszystkim pojawiające się w tytułach haremowych, gdzie wyraziste zróżnicowanie bohaterek jest warunkiem koniecznym. Obecnie bywa także – zazwyczaj żartobliwie – używane w odniesieniu do postaci męskich.
Kategorie: anime/manga, termin
Tyłówka link
Zobacz: Ending
Kategorie: anime/manga, termin
Uniwersum
Z ang. universe – wszechświat.

W zachodnim fandomie mangi i anime jest to zbiorcze określenie cyklu obejmującego różne serie. Termin jest bardzo podobny do expanded universe, jednak różni się tym, że expanded universe oznacza przede wszystkim cykl obejmujący różne media (książki, filmy etc.), podczas gdy uniwersum to określenie „rzeczywistości”, w której rozgrywa się akcja przynależnych do cyklu tytułów.

Fani poszczególnych cyklów często tworzą nazwy składające się z tytułu cyklu lub nazwiska albo pseudonimu autora z końcówką -verse. Np. CLAMP­‑verse to zbiorcze określenie rzeczywistości, w której rozgrywają się tytuły stworzone przez grupę CLAMP, a Nasuverse to rzeczywistość visual novel stworzonych przez studio Type­‑Moon (i scenarzystę Kinoko Nasu).

Uniwersum nie musi obejmować pojedynczego świata, jeśli w założeniach cyklu zakłada się istnienie światów równoległych. Jeśli jednak dany cykl można podzielić na części rozgrywające się w wyraźnie odmiennej rzeczywistości i wzajemnie się wykluczające, bywa on określany terminem metaversum (z ang. metaverse od meta i universe) – najczęściej podawanym przykładem jest metawersum Gundam.
Kategorie: anime/manga, fandom
Visual novel
Z ang. visual novel – powieść wizualna.

Rodzaj gry komputerowej charakteryzujący się statyczną lub niemal statyczną grafiką, dużą ilością tekstu oraz ograniczonymi możliwościami interakcji. Tytuły z większym budżetem często zawierają dopasowaną do scen muzykę i udźwiękowienie – najczęściej dialogi pomiędzy postaciami i odgłosy tła.

Visual novel jest swoistą forma przejściową pomiędzy grą a powieścią – gracz czyta długie teksty, którym towarzyszy statyczna grafika (często w stylu kojarzonym z anime), zaś od czasu do czasu może dokonywać wyboru wpływającego na dalszy kierunek fabuły – wiele visual novel zawiera zróżnicowane historie, oddzielające się w pewnym momencie od głównej, wspólnej części fabuły. Są one często niezależne od siebie lub wzajemnie się wykluczające i określane mianem „ścieżek”. Istnieją również visual novel niewymagające od gracze podejmowania żadnych decyzji, opowiadające jedną, zdefiniowaną historię.

Fabuła visual novel może mieć dowolny charakter, w tym symulatora randek. Jeśli gra zawiera treści erotyczne, jest też kwalifikowana do eroge.
Kategorie: anime/manga, termin
Webmanga link
Zobacz: Manga
Kategorie: anime/manga, termin
Yandere
Z jap. yanderu – określenie osoby niestabilnej lub chorej psychicznie oraz dere dere – onomatopeja oznaczająca stan zauroczenia kimś.

Używane w Japonii oraz w fandomie zachodnim określenie typu postaci występujących w mangach i anime. Yandere jest osobą łagodną i spokojną, często uległą, która w określonych okolicznościach (zwykle pod wpływem zazdrości) zaczyna przejawiać objawy psychicznej niestabilności, przekładającej się na agresję (w wersji łagodniejszej – tylko słowną lub wyobrażaną) wobec obiektu uczuć oraz powiązanych z nim osób.

Oryginalnie tym terminem określano postaci żeńskie, przede wszystkim pojawiające się w tytułach haremowych, gdzie wyraziste zróżnicowanie bohaterek jest warunkiem koniecznym. Obecnie bywa także używane w odniesieniu do postaci męskich.
Kategorie: anime/manga, termin
Yaoi
Gatunek w japońskiej popkulturze (mandze i anime, ale także grach, słuchowiskach, light novel itd.), w którym motywem przewodnim jest (zazwyczaj wyidealizowany) romans między mężczyznami. Tym słowem określa się także odpowiednie wątki w tytułach spoza gatunku.

Obecnie z powodu przenikania się zachodnich fandomów termin został częściowo zaadaptowany na określenie tego samego gatunku w twórczości fanowskiej (por. slash), niezależnie od pochodzenia tytułu oryginalnego.

Termin yaoi jest w Japonii stosowany w dość wąskim znaczeniu, odnosi się do mang o charakterze mocno erotycznym, często doujinshi. W stosunku do publikacji oficjalnych używane jest raczej określenie Boys' Love (BL). Termin shounen­‑ai (z jap. „miłość chłopców”) jest oryginalnie starszy niż yaoi – tak nazywano mangi będące prekursorami gatunku, publikowane w latach siedemdziesiątych.

Główną grupą odbiorców tytułów z kategorii Boys' Love są w Japonii kobiety. Dla zdecydowanie innych pod względem estetyki mang, których grupą docelową są homoseksualni mężczyźni, zarezerwowany jest termin bara.

Na Zachodzie Boys' Love jest określeniem uniwersalnym, używanym niezależnie od zawartości treści erotycznych. Shounen­‑ai stosowane jest do romansów pozbawionych scen erotycznych, natomiast yaoi do tytułów zawierających takie sceny (choć w przeciwieństwie do hentai, rzadko stanowią one większość treści danego komiksu).
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
Yuri
Gatunek w japońskiej popkulturze (mandze i anime, ale także grach, słuchowiskach, light novel itd.), w którym motywem przewodnim jest (zazwyczaj wyidealizowany) romans między kobietami. Tym słowem określa się także odpowiednie wątki w tytułach spoza gatunku.

Obecnie z powodu przenikania się zachodnich fandomów termin został częściowo zaadaptowany na określenie tego samego gatunku w twórczości fanowskiej (por. femslash), niezależnie od pochodzenia tytułu oryginalnego.

Termin yuri (z jap. „lilia”) jest używany w Japonii raczej nieoficjalnie, wśród fanów. Wydawcy posługują się raczej określeniem Girls' Love.

Yuri jest określeniem rozpowszechnionym w zachodnim fandomie i używanym w przypadku do wszystkich tytułów w obrębie tego nurtu, niezależnie od zawartości treści erotycznych. Czasem na wzór shounen­‑ai używa się terminu shoujo­‑ai (z jap. „miłość dziewcząt”) na określenie tytułów pozbawionych scen erotycznych, jednak w Japonii ani ten podział, ani termin w tym znaczeniu nie są stosowane.
Kategorie: anime/manga, słownik, termin
» Powrót do listy haseł